Từ việc giải quyết khiếu nại liên quan đến quyết định kỷ luật luật sư - Những tồn tại và đề xuất, kiến nghị

Trong những năm qua, cùng với sự phát triển của đất nước, đội ngũ luật sư và các tổ chức luật sư đã ngày càng phát triển lớn mạnh. Vị trí, vai trò quan trọng của luật sư ngày càng được khẳng định và nâng cao. Hoạt động luật sư trong thời gian qua đã đáp ứng nhu cầu giúp đỡ pháp lý ngày càng cao của cá nhân, tổ chức, góp phần quan trọng trong việc bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của bị can, bị cáo và các đương sự khác ...

Trong những năm qua, cùng với sự phát triển của đất nước, đội ngũ luật sư và các tổ chức luật sư đã ngày càng phát triển lớn mạnh. Vị trí, vai trò quan trọng của luật sư ngày càng được khẳng định và nâng cao. Hoạt động luật sư trong thời gian qua đã đáp ứng nhu cầu giúp đỡ pháp lý ngày càng cao của cá nhân, tổ chức, góp phần quan trọng trong việc bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của bị can, bị cáo và các đương sự khác, phục vụ tích cực cho công cuộc cải cách tư pháp, tạo lập môi trường pháp lý thuận lợi và tin cậy cho các hoạt động đầu tư kinh doanh thương mại trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.

Bên cạnh những mặt tích cực, những luật sư gương mẫu tuân thủ đúng quy định của pháp luật thì trong thời gian qua cũng nổi lên vấn đề về đạo đức, ý thức tuân thủ pháp luật của một số luật sư do đã có hành vi ứng xử chưa đúng chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp, thậm chí vi phạm pháp luật. Vì vậy, nhiều  Đoàn luật sư đã phải tiến hành xem xét, xử lý kỷ luật đối với luật sư có hành vi vi phạm. Trong số đó, một số trường hợp do không nhất trí với quyết định kỷ luật của Ban Chủ nhiệm Đoàn luật sư nên dẫn đến tình trạng khiếu nại quyết định kỷ luật của luật sư.
I. Khái quát quy định về xử lý kỷ luật luật sư và khiếu nại quyết định kỷ luật luật sư
- Điều 85 Luật Luật sư quy định: Luật sư vi phạm quy định của luật này, Điều lệ, Quy tắc đạo đức và ứng xử nghề nghiệp Luật sư Việt Nam và các quy định khác của tổ chức xã hội – nghề nghiệp của luật sư thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm phải chịu một trong các hình thức kỷ luật sau đây: (a) Khiển trách; (b) Cảnh cáo; (c) Tạm đình chỉ tư cách thành viên Đoàn luật sư từ sáu tháng đến hai mươi bốn tháng; (d) Xóa tên khỏi danh sách luật sư của Đoàn Luật sư.
Việc xem xét quyết định kỷ luật luật sư thuộc thẩm quyền của Ban chủ nhiệm Đoàn luật sư theo đề nghị của Hội đồng khen thưởng, kỷ luật của Đoàn luật sư.
Đồng thời, Luật sư có quyền khiếu nại quyết định kỷ luật của Ban Chủ nhiệm Đoàn Luật sư đối với mình. Ban thường vụ Liên đoàn luật sư Việt Nam có thẩm quyền giải quyết khiếu nại đối với quyết định kỷ luật của Ban chủ nhiệm Đoàn luật sư. Trong trường hợp không đồng ý với quyết định giải quyết khiếu nại của Ban thường vụ Liên đoàn luật sư Việt Nam đối với hình thức kỷ luật “tạm đình chỉ tư cách thành viên Đoàn luật sư từ sáu tháng đến hai mươi bốn tháng”; và “Xóa tên khỏi danh sách luật sư của Đoàn Luật sư”, luật sư có quyền khiếu nại đến Bộ trưởng Bộ Tư pháp[1].
- Liên quan đến các nội dung này, Điều 40 và Điều 41 của Điều lệ Liên đoàn Luật sư Việt Nam hiện nay quy định về kỷ luật luật sư và khiếu nại quyết định kỷ luật luật sư:
+ Kỷ luật đối với luật sư
Tương tự như quy định tại Điều 85 Luật Luật sư, Khoản 1 Điều 40 Điều lệ Liên đoàn Luật sư Việt Nam quy định về trường hợp luật sư bị xử lý kỷ luật và bốn hình thức kỷ luật đối với luật sư. Cụ thể Luật sư có hành vi vi phạm quy định của Luật Luật sư, Điều lệ Liên đoàn Luật sư Việt Nam, Nội quy Đoàn Luật sư, Quy tắc đạo đức và ứng xử nghề nghiệp luật sư và các quy định khác của Liên đoàn, Đoàn Luật sư thì tuỳ theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử lý kỷ luật bằng một trong các hình thức sau đây:
a) Khiển trách;
b) Cảnh cáo;
c) Tạm đình chỉ tư cách thành viên Đoàn Luật sư từ 6 tháng đến 24 tháng;
d) Xoá tên khỏi danh sách luật sư của Đoàn Luật sư.
- Ban Chủ nhiệm Đoàn Luật sư có thẩm quyền xử lý kỷ luật trên cơ sở đề nghị của Hội đồng khen thưởng, kỷ luật của Đoàn Luật sư.
- Luật sư thuộc một trong các trường hợp sau đây thì đương nhiên bị Ban Chủ nhiệm Đoàn Luật sư xoá tên khỏi danh sách luật sư của Đoàn Luật sư:
a) Bị Bộ Tư pháp thu hồi Chứng chỉ hành nghề luật sư hoặc bị cơ quan có thẩm quyền tước quyền sử dụng Chứng chỉ hành nghề luật sư;
b) Bị kết án hình sự và bản án đã có hiệu lực thi hành;
c) Mười tám (18) tháng không đóng phí thành viên theo quy định tại khoản 5 Điều này.
- Luật sư thuộc một trong các trường hợp sau đây thì bị Đoàn Luật sư xem xét xử lý kỷ luật bằng hình thức xóa tên khỏi danh sách luật sư của Đoàn Luật sư :
a) Vi phạm nghiêm trọng Điều lệ Liên đoàn Luật sư Việt Nam, Nội quy Đoàn Luật sư, Quy tắc đạo đức và ứng xử nghề nghiệp luật sư;
b) Đã bị xử lý kỷ luật bằng hình thức tạm đình chỉ tư cách thành viên Đoàn Luật sư mà trong thời hạn một năm kể từ ngày chấp hành xong quyết định kỷ luật, lại có hành vi vi phạm đến mức có thể bị xem xét xử lý kỷ luật bằng hình thức cảnh cáo trở lên.
- Luật sư không đóng phí thành viên thì bị xử lý theo quy định sau đây:
a) Mười hai (12) tháng không đóng phí thì bị Đoàn luật sư thông báo công khai trong phạm vi Đoàn luật sư;
b) Mười tám (18) tháng không đóng phí sau khi đã được thông báo công khai thì đương nhiên bị Đoàn luật sư xóa tên khỏi danh sách luật sư của Đoàn luật sư.
+ Khiếu nại quyết định kỷ luật 
Nếu Điều 86 Luật Luật sư chỉ quy định đối tượng duy nhất có quyền khiếu nại quyết định kỷ luật là luật sư bị kỷ luật thì Khoản 1 Điều 41 Điều lệ Liên đoàn Luật sư Việt Nam khóa II đã mở rộng đối tượng được quyền khiếu nại quyết định kỷ luật luật sư. Cụ thể: Luật sư, người tập sự hành nghề luật sư bị xử lý kỷ luật, cá nhân có đơn khiếu nại, tố cáo; tổ chức có đơn khiếu nại đối với luật sư trong vụ việc kỷ luật có quyền khiếu nại đối với quyết định kỷ luật của Đoàn Luật sư.
- Ban Thường vụ Liên đoàn có thẩm quyền giải quyết khiếu nại đối với quyết định kỷ luật của Đoàn Luật sư.
- Trường hợp không đồng ý với quyết định giải quyết khiếu nại của Ban Thường vụ Liên đoàn thì có quyền khiếu nại đến Bộ trưởng Bộ Tư pháp theo quy định của Luật Luật sư.
Về  trình tự, thủ tục khi xử lý kỷ luật luật sư được quy định tại Chương III, từ Điều 17 đến Điều 25 của Quy định về xử lý kỷ luật luật sư (Ban hành kèm theo Quyết định số 68/QĐ- BTVLĐLSVN ngày 05 tháng 10 năm 2012 của Ban thường vụ Liên đoàn Luật sư Việt Nam), bao gồm các quy định về:
- Thụ lý vụ việc kỷ luật;
- Xác minh vi phạm;
- Phiên họp xét kỷ luật;
- Đề xuất hình thức kỷ luật;
- Ban hành văn bản xử lý vụ việc kỷ luật;
- Quyết định kỷ luật;
- Quản lý hồ sơ kỷ luật;
- Trường hợp đặc biệt;
- Xử lý kỷ luật đối với người tập sự hành nghề luật sư.
II. Một số tồn tại trong việc xem xét, xử lý kỷ luật luật sư
Quá trình giải quyết khiếu nại liên quan đến việc kỷ luật luật sư cho thấy, một số trường hợp việc xem xét kỷ luật của Đoàn Luật sư còn chưa chặt chẽ, chưa tuân thủ đầy đủ trình tự, thủ tục theo quy định. Đó cũng là một trong những nguyên nhân dân đến luật sư khiếu nại đối với Quyết định kỷ luật luật sư.
1. Về trình tự, thủ tục xem xét, xử lý kỷ luật luật sư
- Theo Khoản 1, Điều 17 Quy định về xử lý kỷ luật luật sư quy định: Khi luật sư bị khiếu nại, tố cáo hoặc phát hiện có hành vi vi phạm, Ban Chủ nhiệm sẽ xem xét, nếu nhận thấy có dấu hiệu vi phạm thì Ban Chủ nhiệm ra văn bản thông báo về việc xem xét kỷ luật luật sư. Như vậy, điều đầu tiên cần làm khi nhận được đơn khiếu nại, tố cáo luật sư, Ban Chủ nhiệm Đoàn luật sư cần xem xét (mà không phải chỉ cá nhân Chủ nhiệm đoàn), sau khi xem xét, nếu nhận thấy có dấu hiệu vi phạm thì Ban chủ nhiệm phải có động tác tiếp theo là ra văn bản thông báo về việc xem xét kỷ luật luật sư.
Tuy nhiên, qua giải quyết một số trường hợp khiếu nại cho thấy, có trường hợp Chủ nhiệm Đoàn luật sư khi nhận được đơn tố cáo đã không thực hiện xem xét, không ra văn bản thông báo về việc xem xét kỷ luật luật sư mà Chủ nhiệm đoàn luật sư tự chuyển thẳng cho Hội đồng Khen thưởng – Kỷ luật của Đoàn luật sư là vi phạm quy định tại Điều 17 Quy định xử lý luật sư nêu trên.
- Khoản 2, Điều 21 quy định: Cuộc họp của Ban Chủ nhiệm để xem xét thông qua quyết định kỷ luật luật sư phải có ít nhất hai phần ba số thành viên Ban Chủ nhiệm tham dự nếu Ban Chủ nhiệm có từ 05 luật sư trở lên; phải có đủ số thành viên Ban Chủ nhiệm tham dự nếu Ban Chủ nhiệm có dưới 05 thành viên. Đại diện Hội đồng Khen thưởng, kỷ luật phải tham dự cuộc họp này để trình bày quan điểm và đề xuất về việc xử lý kỷ luật. Trong trường hợp xét thấy cần thiết, Ban Chủ nhiệm có thể mời luật sư bị xem xét kỷ luật hoặc các đương sự có liên quan tham dự cuộc họp để trình bày ý kiến.
Như vậy, ngoài số lượng thành viên Ban chủ nhiệm phải tham gia cuộc họp xét kỷ luật đối với luật sư thì đại diện Hội đồng Khen thưởng, kỷ luật là thành phần “cứng” bắt buộc phải có trong cuộc họp xem xét, thông qua quyết định kỷ luật luật sư của Ban Chủ nhiệm Đoàn Luật sư. Nhưng trên thực tế, có Đoàn khi họp xét kỷ luật luật sư có 3 thành viên nhưng chỉ có 02 thành viên tham gia cuộc họp, không có đại diện Hội đồng Khen thưởng, kỷ luật tham gia cuộc họp.
- Khoản 4, Điều 21 Quy định kỷ luật luật sư quy định: “Trong trường hợp Ban chủ nhiệm phát hiện luật sư có các vi phạm khác nhưng Hội đồng khen thưởng, kỷ luật không xác minh hoặc tuy có xác minh nhưng không đề nghị xử lý thì Ban Chủ nhiệm có thể yêu cầu Hội đồng khen thưởng, kỷ luật tiến hành lại việc xem xét xử lý để bổ sung, làm rõ các vi phạm hoặc tách các vi phạm đó ra làm vụ việc riêng để tiếp tục xác minh, xử lý sau”.
Tuy nhiên, thực tế có trường hợp, Ban Chủ nhiệm cho rằng luật sư bị xem xét kỷ luật có một số hành vi vi phạm khác ngoài những hành vi mà Hội đồng khen thưởng, kỷ luật đã xem xét nhưng Ban Chủ nhiệm đã yêu cầu Hội đồng KT-KL tiến hành lại việc xem xét xử lý để bổ sung, làm rõ các vi phạm của Luật sư hoặc tách các vi phạm đó ra làm vụ việc riêng để tiếp tục xác minh, xử lý sau mà đã quyết định luôn là vi phạm quy định trên.
Việc lưu trữ hồ sơ kỷ luật luật sư không phải trường hợp nào cũng đầy đủ theo quy định. Cụ thể, các tài liệu cơ bản của một vụ xem xét kỷ luật luật sư sẽ không thể thiếu các tài liệu sau:
  • Văn bản thông báo về việc xem xét kỷ luật của Ban Chủ nhiệm;
  • Sổ thụ lý kỷ luật của Hội đồng khen thưởng, kỷ luật
  • Thông báo về việc tiến hành thủ tục xét kỷ luật của HĐKTKL, đồng thời yêu cầu luật sư tường trình bằng văn bản
  • Bản tường trình của luật sư
  • Biên bản phiên họp xét kỷ luật của Hội đồng KTKL
  • Biên bản họp HĐKTKL
  • Văn bản đề xuất biện pháp xử lý kỷ luật của HĐKTKL
  • Biên bản họp xem xét, quyết định kỷ luật của Ban Chủ nhiệm
  • Quyết định kỷ luật.
2. Về hình thức và nội dung Quyết định kỷ luật
Khoản 1 Điều 23 Quy định xử lý kỷ luật luật sư ban hành kèm theo Quyết định số 68 quy định “Quyết định kỷ luật của Đoàn luật sư phải có các nội dung về ngày ra quyết định, căn cứ ra quyết định kỷ luật, hình thức kỷ luật, biện pháp khắc phục hậu quả (nếu có), quyền khiếu nại của người bị kỷ luật”. Thực tế, quá trình tham mưu giải quyết một số vụ việc khiếu nại quyết định kỷ luật của luật sư cho thấy mỗi Đoàn luật sư ban hành quyết định kỷ luật theo một cách khác nhau.
Có trường hợp, Quyết định kỷ luật không nêu các hành vi vi phạm cụ thể là gì, hành vi nào vi phạm quy định nào mà chỉ liệt kê hàng loạt các điều khoản vi phạm. Thậm chí, kết quả xác minh cho thấy có căn cứ mà Quyết định kỷ luật đã nêu không chính xác, nhầm lẫn, thừa.
Có trường hợp, Quyết định kỷ luật của Đoàn luật sư đã nêu khá đầy đủ, trong đó đã nêu rõ các hành vi vi phạm cụ thể. Tuy nhiên, chưa gắn từng hành vi vi phạm với các quy định bị vi phạm nên còn chung chung. Hơn thế nữa, việc nêu hành vi vi phạm với hành vi của hình thức kỷ luật áp dụng chưa chính xác. Ví dụ: “Gây ảnh hưởng rất xấu đến uy tín nghề nghiệp luật sư” với “Gây ảnh hưởng đặc biệt xấu đối với uy tín nghề luật sư” thì hình thức kỷ luật sẽ là khác nhau.
Có trường hợp Quyết định kỷ luật lại không nêu cụ thể điều khoản của quy định mà luật sư đã vi phạm, như chỉ nêu chung chung: Vi phạm quy tắc ứng xử nghề nghiệp luật sư Việt Nam mà không nêu cụ thể là vi phạm quy tắc nào của Quy tắc ứng xử nghề nghiệp luật sư Việt Nam. Ngoài ra, quyết định cũng không quy định quyền khiếu nại của người bị kỷ luật theo như quy định.
III. Một số kiến nghị, đề xuất
Từ thực trạng những tồn tại, thiếu sót và khó khăn, bất cập trong giải quyết khiếu nại, tố cáo về luật sư nói chung và khiếu nại, tố cáo về kỷ luật luật sư nói riêng, tác giả có một số đề xuất, kiến nghị như sau:
1. Các Đoàn luật sư khi xem xét, xử lý kỷ luật luật sư cần nghiên cứu kỹ các quy định về xử lý kỷ luật luật sư ban hành kèm theo Quyết định số 68/QĐ-BTV của Ban Thường vụ Liên đoàn ngày 05/10/2012 để thực hiện đúng và đầy đủ các quy định về trình tự, thủ tục. Khi ban hành Quyết định kỷ luật luật sư, cần đảm bảo chính xác, đầy đủ về nội dung. Đặc biệt lưu ý bảo đảm sự tương xứng giữa tính chất, mức độ của hành vi vi phạm với hình thức kỷ luật theo đúng quy định.
2. Khoản 6 Điều 40 Điều lệ Liên đoàn luật sư Việt Nam được phê duyệt tại Quyết định số 1573/QĐ-BTP  ngày 28/8/2015 của Bộ Tư pháp cũng đã quy định:“6. Căn cứ quy định của Điều lệ Liên đoàn và quy định của Luật Luật sư, Hội đồng Luật sư toàn quốc quy định thống nhất về các hành vi vi phạm và việc áp dụng các hình thức kỷ luật, thủ tục xem xét và quyết định kỷ luật đối với luật sư.”
Ngày 12 tháng 12 năm 2015, Hội đồng luật sư toàn quốc nhiệm kỳ II, phiên họp thứ III đã có Nghị quyết số 04/NQ-HĐLSTQ, trong đó đã quyết nghị: “Nhất trí áp dụng Quy định xử lý kỷ luật luật sư ban hành kèm theo Quyết định số 68/QĐ-BTV của Ban Thường vụ Liên đoàn ngày 05/10/2012 cho đến khi Hội đồng luật sư toàn quốc thông qua quy định mới quy định về xử lý kỷ luật luật sư”.
Do đó, Ban Thường vụ liên đoàn Luật sư Việt Nam cần sớm ban hành quy định mới về xử lý kỷ luật luật sư để thay thế cho quy định ban hành kèm theo Quyết định số 68/QĐ-BTV nêu trên.
3. Khoản 5 Điều 41 Điều lệ Liên đoàn luật sư Việt Nam được phê duyệt tại Quyết định số 1573/QĐ-BTP  ngày 28/8/2015 của Bộ Tư pháp cũng đã quy định: “Căn cứ quy định của Điều lệ này và quy định của pháp luật về khiếu nại, Hội đồng luật sư toàn quốc quy định thủ tục giải quyết khiếu nại đối với quyết định kỷ luật của Đoàn luật sư trong nội bộ Đoàn Luật sư, Liên đoàn Luật sư”. Vì vậy, Hội đồng luật sư toàn quốc sớm ban hành văn bản này tạo cơ sở pháp lý cho cho các Đoàn luật sư, Liên đoàn Luật sư giải quyết khiếu nại đối với quyết định kỷ luật của luật sư./.
 
TÀI LIỆU THAM KHẢO
  • Luật Luật sư năm 2006, sửa đổi, bổ sung năm 2012;
  • Điều lệ Liên đoàn Luật sư Việt Nam được phê duyệt tại Quyết định số 1573/QĐ-BTP  ngày 28/8/2015 của Bộ Tư pháp.
  • Quy định xử lý kỷ luật luật sư ban hành kèm theo Quyết định số 68/QĐ-BTV ngày 05/10/2012 của Ban Thường vụ Liên đoàn luật sư Việt Nam
 Tác giả: Tạ Thị Tài
Nguồn: Thanh tra Bộ

http://thanhtra.moj.gov.vn/qt/tintuc/Pages/nghien-cuu-trao-doi.aspx?ItemID=22

 
Góp ý
Họ và tên: *  
Email: *  
Tiêu đề: *  
Mã xác nhận:
 
 
RadEditor - HTML WYSIWYG Editor. MS Word-like content editing experience thanks to a rich set of formatting tools, dropdowns, dialogs, system modules and built-in spell-check.
RadEditor's components - toolbar, content area, modes and modules
   
Toolbar's wrapper  
Content area wrapper
RadEditor's bottom area: Design, Html and Preview modes, Statistics module and resize handle.
It contains RadEditor's Modes/views (HTML, Design and Preview), Statistics and Resizer
Editor Mode buttonsStatistics moduleEditor resizer
 
 
RadEditor's Modules - special tools used to provide extra information such as Tag Inspector, Real Time HTML Viewer, Tag Properties and other.